Yanıklara dikkat!25 Ekim 2011 07:25, Salı

İnsan vücudunda meydana gelen yanıkların yüzde 95’inin, çok basit nedenlerden, yaşam alanlarda gerekli düzenlemelerin yapılmamasından ve dikkatsizlikten kaynaklandığını biliyor muydunuz?

Türkiye’de yılda ortalama 300 binin üzerinde yanık olayı yaşandığını belirten yetkililer, yanıkların yüzde 60’ının ev ortamında meydana geldiğini vurguladılar. Ev ortamında yaşanan olayların büyük bir kısmının “basit yanıklar” şeklinde atlatılırken, 13 bine yakın yanık olayının ise yataklı tedavi edilecek kadar ciddi sonuçlar doğurduğunu belirttiler.

Kış aylarında daha çok kullanılan soba ve elektrikli ısıtıcıların özellikle çocuklu aileler için tehlikeli ortamlar yarattığına dikkat çeken yetkililerin, yanık türleri, nedenleri, yanık anında neler yapılması gerektiği gibi konulara verdikleri yanıtlar şöyle:

Yanık hastalığı nedir?

Yanık; derinin ısı, ışın, elektrik veya kimyasal etkilere maruz kalma sonucunda deri ve derialtı doku bütünlüğünün bozulmasına bağlı ortaya çıkan hastalıktır.

Hangi tip yanıklar daha sık görülüyor?

Yanıklar, yaş-kuru ısı, kimyasal, elektrik ve radyasyon gibi nedenlere bağlı olarak oluşur. Genel ortaya çıkış nedenlerine baktığımızda en çok karşılaştığımız vaka ise yaş ısı (buhar, her türlü kaynayan sıvılar) ile yani haşlanmayla ortaya çıkan vakalardır. Özellikle ev ortamında çay ve sıcak süt dökülmesi, kaynatılarak yapılan yiyeceklere dikkatsizlik sonucu temas edilmesi gibi oluşan yanıklardır. Kış aylarında yaşanan yanıkların büyük bir bölümünü ise yanan sobaya dokunulması   şeklinde oluşmaktadır. Erişkinlerde ise en çok alev yanıkları (benzin patlaması, çeşitli tutuşan maddelerle temas edilmesi) ile karşılaşıyoruz.

Yanık durumu nasıl değerlendirilir?

Yanık hastalığı kişinin vücudundaki yanığın; derinliğine, yanığın yüzey miktarına, kritik alanların yanmasına, hastanın yaşına ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir. Derinlik, 1, 2 ve 3’üncü derece yanıklar olarak tespit edilir.

a) 1.derece yanıklar: Genellikle basit, yani derinin sadece yüzeysel tabakasını etkileyen yanıklardır.

b) 2.derece yanıklar: Derinin daha derin tabakalarını ilgilendiren yanıklardır. Deride sıvı toplanır. 2.derece yanıklar 2-3 hafta içinde eğer bir enfeksiyon kapmazsa iyileşir.

c) 3.derece yanıklar: Deri ve deri altı dokusunun tamamen yandığı yanıklardır. Ağır yanık tipidir. Bu yanıkların tedavisinde mutlaka cerrahi yöntem kullanılmalıdır.

Yanıkların iyileşmesinde kriter nedir?

Çok genç ve çok yaşlılarda yanık yarasının iyileşmesi daha zordur. Çünkü bağışıklık sisteminin getirmiş olduğu bazı sorunlar nedeniyle bu yaş gruplarında iyileşmeler gecikir. Hastanın genel sağlık durumunda diabet, kalp, kronik böbrek hastalığı gibi hastalıkları varsa yanık tedavisi daha uzun bir süreçte gerçekleşir.

Yanıktan korunmak için neler yapılmalıdır?

Yanıkların yüzde 60’ı ev ortamında olurken, bunun yüzde 90 nedeni ise dikkatsizliktir. Yanık olayıyla karşılaşılmaması için basit önlemlerin yanı sıra daha dikkatli    davranılmalıdır. Özellikle ev ortamında çocukların soba, ocak, fırın, elektrikli ev aletleri ve prizlerinden uzak tutulması, iş yerlerinde ise işçi güvenliğinin sağlanması gerekir.

Yanık türüne göre hangi ilk yardım yöntemleri uygulanmalıdır?

a) Isı yanıkları (alev, yaş ısı ve sıcak metaller ve güneş): Yaş ısıda yani haşlanmayla oluşan yanıklarda giysilerin hemen çıkarılması ve yanık yarasının su ve buzla hemen soğutulması gerekir. Alev yanığında sentetik giysiler vücuda yapışmışsa dokunulmamalıdır. Mikrop kapmaması için yaranın temiz nemli bir bezle kapatılması uygun olur. Hasta yanık merkezine götürülmedir.

b) Elektrik yanıkları: Bu yanıklar son derece önemlidir. Özellikle kaçak elektrik kullanılan bölge ve ailelerde, yüksek voltajın bulunduğu fabrika ve yüksek gerilim hatlarında çalışan ailelerde görülmektedir. Akıma kapılmış kişiye dokunulmaz. Öncelikle akımın kesilmesi gerekir. İlk yardımın ardından hasta, mutlaka yanık merkezlerine sevk edilmelidir.

c) Kimyasal yanıklar: Daha az görülen yanık türüdür. Böyle bir yanıkla karşılaşınca, kimyevi madde sıvı ise hemen maddeyi içeren giysiler çıkarılmalıdır. Kimyasal madde toz ise bir süpürge yardımıyla kimyevi madde deriden uzaklaştırılmalı ve kişi hemen ılık suyla yıkanmalıdır. Ve ardından yine bir merkeze götürülmelidir.